Symposium


Atlas Lustrumconferentie 2017

De werkconferentie heeft plaats gevonden in de Van Nelle Fabriek te Rotterdam.

Partners voor een Gezond leefmilieu heeft op 18 mei tijdens de Lustrumconferentie rond 10.30 een workshop gegeven welke in het teken heeft gestaan van “leven in een chemische wereld” wij hebben Dr. Majorie van Duursen bereid gevonden haar kennis met ons te delen.

Programma Atlas Lustrumconferentie:

09:00 - 10:00 Ontvangst en registratie
10:00 - 10:10 Plenaire opening door de dagvoorzitter, Frédérik Ruys
10:10 - 10:30 Rogier van der Sande, gedeputeerde provincie Zuid-Holland
Ben de Reu, gedeputeerde provincie Zeeland
10:30 - 10:45 Pauze (wissel naar workshops)

10:45 - 12:00 Parallelprogramma met workshops en (inter)actieve sessies, over de volgende thema's:

Leven in een chemische wereld - Presentatie van M. van Duursen
Chemicaliën zijn overal: in de lucht, ons eten en water, huizen en speelterreinen. Sommigen hebben we nodig, anderen kunnen schadelijk zijn voor onze gezondheid. Met name zeer jonge kinderen zijn hier extra gevoelig voor doordat ze nog volop in ontwikkeling zijn. Blootstelling begint vaak al in de baarmoeder en kan op latere leeftijd leiden tot verhoogde kans op bijvoorbeeld gedragsproblemen, onvruchtbaarheid en kanker. Waar zitten de risico’s en hoe kunnnen politieke, wetenschappelijke en maatschappelijke bijdragen deze terugdringen?

1. Big Data en Open Data (ontwikkelingen, discussie, ethiek)
2. Atlas, the Next Generation (innovatie, citizen science, doorontwikkeling van de atlassen)
3. Samenwerken voor een gezonde leefomgeving (Informatiehuizen, Digitaal Stelsel Omgevingswet, samenwerkingsruimten)
4. Alles is communicatie! (informatie overbrengen, van kaart naar story map, participatie en datastromen)
5. Duik in de atlassen (de Atlassen van vroeger tot nu, gebruik maken van linked data en api’s)
12:00 - 13:00 Lunch
13:00 - 16:00 Parallelprogramma - vervolg
16:00 - 16:30 Plenaire afsluiting met MYSTERY GUEST
16:30 - 17:00 Netwerkborrel

Meer informatie: http://www.aanmelder.nl/atlaslustrumconferentie
Adres: Van Nelleweg 1, 3044 BC Rotterdam

 


Atlas Leefomgeving 2016
31 maart 2016

De werkconferentie heeft plaats gevonden in de Verkadefabriek te Den Bosch.

Partners voor een Gezond leefmilieu heeft op deze dag rond 10.30 een workshop gehouden welke in het teken stond van klimaatverandering en Gezondheid wij hebben dr. ir. Bart Knols bereid gevonden zijn kennis te delen over het Zikavirus en ir Joop Spijker heeft een presentatie gegeven over waterhuishouding en klimaat, geconcentreerd op de stad en de rol van stedelijk groen en natuurlijke processen voor mitigatie en adaptatie.

Programma Werkconferentie 2016

  • 09.30 - 10.00 uur Inloop en registratie
  • 10.00 - 10.30 uur Plenair ochtenddeel:
    • Publicatie GES kaarten Brabant, door de heer J. van der Hout (gedeputeerde Brabant) en mevrouw E. van Schie (RIVM)
    • Publicatie module Natte Koeltorens, door de heer P. Torbijn, Directeur Veiligheid en Risico’s van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.
  • 12.30 - 13.30 uur Netwerklunch
15.30 - 16 00 uur Afsluiting

Risico’s fijnstof:

hoe fijner het stof, hoe groter de gevolgen!

 


VERSLAG THEMABIJEENKOMST:  FIJNSTOF-GROTE GEVOLGEN op  25 juni 2015;
Cargadoor, Utrecht, 14.00-17.00 uur.
Vereniging Partners voor een Gezond Leefmilieu i.s.m. Vereniging van Milieu-professionals (VVM)

De bijeenkomst werd ingeleid door Annemarie van de Vusse (Partners voor een Gezond Leefmilieu; dagvoorzitter).  Nieuwe en duurzame ontwikkelingen plaatsen ons voor dilemma’s: pesticiden vervuilen onze bodem, nanotechnologie is veelbelovend maar leidt tot nog weinig bekende risico’s, medicijnresten worden gevonden in afvalwater en houtstook heet duurzaam te zijn, maar leidt tot stank, roet en fijnstof. Naast laagfrequent geluid, luchtverontreiniging en klimaatverandering wordt fijnstof gezien als een belangrijk thema in het veld van Milieu & Gezondheid. Dit bleek uit een enquête onder PGL-site lezers begin 2015.

De tweede spreker, Yvonne Spies van het Longfonds, wees op effecten  van fijnstof op het lichaam: PM 2.5 werkt diep in de longen en PM 0.1 kan tot hartproblemen leiden. Luchtvervuiling leidt tot zo’n 4000 doden per jaar in Nederland. In totaal kent ons land 1 miljoen longpatiënten. Inzet van het Longfonds om wetgeving aan te passen vindt weinig gehoor. We kunnen leren van België, waar de regelgeving strenger is  (aanvaardbare grenswaarden). Klimaatverandering leidt tot verhoogde pollenconcentraties. Het Longfonds heeft luchtvervuiling en houtstook als speerpunten.

Gerard Hoek (IRAS, Universiteit Utrecht) noemde verschillende bronnen van fijnstof. Volgens hem tonen EU landen verschillende attitudes tegenover fijnstof. Ultra-fijnstof (gevormd door verbranding in motoren en van hout in verkeer en b.v. landbouw),  kan over lange afstand getransporteerd worden (als kleine deeltjes/samengeklonterd). Zijn onderzoek heeft zich gericht op fijnstof op verschillende plaatsen in het Amsterdamse Bos, vlakbij Schiphol. Fijnstof concentraties onder de wind van Schiphol kunnen 4 keer zo hoog zijn als in andere gebieden.

Ivo Stumpe van Milieudefensie benadrukte het belang van burgerparticipatie (bijvoorbeeld zelf luchtvervuiling meten) en van het voeren van acties die het publiek en de politiek bewust moeten maken van risico’s. Bronnen van luchtvervuiling worden sterk verschillend aangepakt: diesel (etc)vervuiling door auto’s/vrachtauto’s wordt streng aangepakt, maar voor machines (aggregaten, pompen, bouwmachines) bestaan nauwelijks regels. Lokale overheden hebben daarin wel speelruimte. Tweetaktmotoren zijn zo vuil als in 1898. Vliegtuigen leveren vooral bij start veel kleine deeltjes. Schepen stoken op primitieve wijze en gaan wel 30 jaar mee. Regels zijn op zee moeilijk te handhaven. Nederland is netto exporteur van vuile lucht. Er volgde een discussie over wat we kunnen doen: accu’s (elektrische auto) zijn recyclebaar, maar hebben korte levensduur en kosten veel grondstof; vrachtauto’s (eigen merknaam) veel te laag beladen; het Energieaccoord wil groepen sparen: pomphouders bijvoorbeeld. Vooral niet wachten op EU initiatieven/regels. Bomen als zuiveraar leveren te weinig op.

Tijdens de discussie kwamen aan de orde:

  • Ziektelast bij luchtvervuiling heeft het individu niet zelf in de hand; roken daarentegen is een eigen keuze.
  • Zet die gemeenten in het zonnetje die milieubewust aktief zijn.
  • Stel milieuzones in de steden in; het probleem is dat dit op nummerbord geregistreerd wordt, waardoor buitenlandse (vracht)wagens vrijuit gaan (bv. In Maastricht); in Duitsland gebruikt men stickers.
  • Maak het parkeren in de stad duur: kan autoverkeer doen halveren.
  • Ook eigen initiatieven van scholen rond beperking autoverkeer werken.

In de einddiscussie kwam men tot de volgende conclusies:

  • Men kan het beste fijnstof van verschillende grootte gezamenlijk behandelen omdat de effecten vergelijkbaar zijn.
  • Voor normering van houtstook kijkt men naar het buitenland (Duitsland); in feite lopen we achter. Groningen is op dit gebied toonaangevend met ervaren ambtenaren.
  • Laten we activiteiten van gemeenten en bijvoorbeeld het Longfonds in kaart brengen (systematiseren).
  • Richt je ook op andere bronnen dan houtstook.
  • IJver voor bouw van scholen op afstand van snelwegen.

Discussie over normen van luchtvervuiling: men wil teveel nét aan de norm voldoen; Nederland heeft in EU geijverd voor slappere normen; EU norm juist weer in 2015 vastgelegd (benchmark 2015).

Voorstel om luchtkwaliteit een integraal onderdeel van gezonde leefomgeving te maken: door normen en meting en/of door reeds bij planning en bouw vervuiling voor te zijn. Alle deelnemers waren blij met de uitspraak van de rechter in de Urgenda zaak  versus de Staat (gewonnen door Urgenda). Milieudefensie ziet nu nieuwe kansen om een zaak tegen de staat over luchtvervuiling en gezondheidsschade te beginnen.

Notulist: Dirk Jan Graaff (PGL)

Programma en presentaties

14.00 Inleidingen van


Nadere informatie:

 

In samenwerking met:|

 



12 februari 2015

Symposium ‘BOP jij of BOP ik? Beleid, Onderzoek en Praktijk werken samen aan een gezonder milieu’


Doelgroep: milieuprofessionals, medewerkers gemeenten en GGD’en, onderzoekers, andere belangstellenden.

PROGRAMMA

Voorzitter: Annemieke van der Zijden, Directeur Publieke Gezondheid, GGD West-Brabant

Lunch en registratie

van 12.30 tot 13.00 uur

Plenaire opening (Brennerzaal)

Parallelle sessies

Luchtverontreiniging (Brennerzaal)

Hitte in de stad (zaal 308)

Geurhinder (zaal 304)

Thee/koffiepauze

Met posterpresentaties van de lopende onderzoeken van de Academische Werkplaats Milieu en Gezondheid

Parallelle sessies

Ruimtelijke ordening en Geluid (zaal 308)

  • Oscar Breugelmans (RIVM): Hoe staat het met geluid- en geurhinder in Nederland op gemeenteniveau? Gegevens GGD monitor - presentatie volgt later
  • Marieke Dijkema (GGD Amsterdam): Effecten van stiller wegdek - presentatie volgt later
  • Imke van Moorselaar (GGD Amsterdam): Leefomgeving en huisartsendiagnose voor luchtweg- en hart- en vaataandoeningen in Noord-West Nederland - presentatie volgt later

Binnenmilieu (zaal 304)

Beleid (Brennerzaal)

Plenaire afsluiting: Wie is de BOP? (Brennerzaal)

Annemieke van der Zijden, Directeur Publieke Gezondheid, GGD West-Brabant

Peter van den Hazel, Coördinator Academische Werkplaats Milieu en Gezondheid, GGD Gelderland-Midden

Klik hier voor het verslag van het symposium.



12 februari 2015

Symposium ‘BOP jij of BOP ik? Beleid, Onderzoek en Praktijk werken samen aan een gezonder milieu’


Doelgroep: milieuprofessionals, medewerkers gemeenten en GGD’en, onderzoekers, andere belangstellenden.

PROGRAMMA

Voorzitter: Annemieke van der Zijden, Directeur Publieke Gezondheid, GGD West-Brabant

Lunch en registratie

van 12.30 tot 13.00 uur

Plenaire opening (Brennerzaal)

Parallelle sessies

Luchtverontreiniging (Brennerzaal)

Hitte in de stad (zaal 308)

Geurhinder (zaal 304)

Thee/koffiepauze

Met posterpresentaties van de lopende onderzoeken van de Academische Werkplaats Milieu en Gezondheid

Parallelle sessies

Ruimtelijke ordening en Geluid (zaal 308)

  • Oscar Breugelmans (RIVM): Hoe staat het met geluid- en geurhinder in Nederland op gemeenteniveau? Gegevens GGD monitor - presentatie volgt later
  • Marieke Dijkema (GGD Amsterdam): Effecten van stiller wegdek - presentatie volgt later
  • Imke van Moorselaar (GGD Amsterdam): Leefomgeving en huisartsendiagnose voor luchtweg- en hart- en vaataandoeningen in Noord-West Nederland - presentatie volgt later

Binnenmilieu (zaal 304)

Beleid (Brennerzaal)

Plenaire afsluiting: Wie is de BOP? (Brennerzaal)

Annemieke van der Zijden, Directeur Publieke Gezondheid, GGD West-Brabant

Peter van den Hazel, Coördinator Academische Werkplaats Milieu en Gezondheid, GGD Gelderland-Midden

Klik hier voor het verslag van het symposium.


Duurzaam ondernemen heeft de toekomst

Producten gemaakt van duurzame materialen en geproduceerd met minder energie en afval hebben de toekomst. Ondernemers spelen hiermee alert in op de toenemende vraag en hebben oog voor het maatschappelijk belang. Bovendien leidt een milieubewuste aanpak tot verlaging van de bedrijfskosten en versterking van de concurrentiepositie. Milieu is een veelomvattend en specialistisch vakgebied. Ontwikkelingen gaan snel, met name op het vlak van techniek, kennis, regelgeving en handhaving. Juist daarom voorziet de vakbeurs Milieu, met haar totaalaanbod op het gebied van milieu en ondernemen, aan een grote behoefte. Dat bleek onder meer uit de explosieve groei van het aantal bezoekers in 2011. Milieu 2012 is 'the one stop shop' voor duurzaam ondernemen, voor alle branches en overheden. Met specifieke themapleinen zoals over afval & recycling, (afval)water, lucht, geluid, bodem, veilig werken en duurzame mobiliteit. Met interactieve bijeenkomsten georganiseerd door o.a. VVM, VLM en NVRD. Of het nu gaat om het reduceren van schadelijke emissies, het omlaag brengen van milieukosten of het ontwikkelen en vermarkten van duurzame producten. Ontdek hoe meer winst te maken met schone oplossingen.

Milieu 2012
Meer winst met schone oplossingen
9 t/m 12  oktober - Brabanthallen ’s-Hertogenbosch

Lees de brochure


Symposium Gezondheidsschade door milieufactoren, 28 september 2012

Symposium Gezondheidsschade door milieufactoren

Bijeenkomst met Hanneke Kruize (RIVM), Dirk Jan Graaff (psycholoog) en Annemarie van de Vusse (milieukundige)

waar:              Kargadoor, Oudegracht 36  3511 AP Utrecht  tel:  030 2310377
tijd:                 Vrijdag 28 september 2012
kosten:            gratis toegankelijk
hoe laat:          inloop vanaf 13.45 uur, start symposium 14.00 u
sluiting:           17.00 uur

De voorzitter van PGL, Annemarie van de Vusse, zal een uiteenzetting geven over ‘ vergeten’ en ‘nieuwe’ gezondheidsproblemen, onder meer over SOLK, somatisch onverklaarde lichamelijke klachten.

Hanneke Kruize van het RIVM zal laten zien hoe je nieuwe risico’s kunt signaleren.

Diverse groeperingen die gezondheidsschade hebben door een scala van milieufactoren, krijgen gelegenheid hun probleem toe te lichten: van gevoeligheid voor elektromagnetische straling, voor meerdere chemische stoffen, voor genetisch gemodificeerde organismen.

Hoe deze milieufactoren inwerken op het menselijk lichaam, is het thema van de lezing van Dirk Jan Graaff, psycholoog en voormalig coördinator van het Meldpunt Gezondheid en Milieu.

Voor meer informatie: Alex Swinkels: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Programma

  • 13.45                                  Inloop voor symposium
  • 14.00 – 14.30                     Annemarie van de Vusse
    Vergeten’  en ‘nieuwe’ gezondheidsproblemen
  • 14.30 – 15.00                     Hanneke Kruize
    Wetenschappelijke signalering van nieuwe risico’s
  • 15.00 – 15.30                     Pauze
    Mogelijkheid voor bezoek aan stands van patiëntenverenigingen en andere organisaties
  • 15.30 – 16.00                     Ervaringen van getroffenenen deskundigen, namelijk:
    Electro Hyper Sensitivity (Hugo Schooneveld)
    Multiple Chemical Sensitivity
    GM-voedsel (Diederick Sprangers)
    Hooggevoelig voor Laagfrequent geluid (Lies Jonkman en Ellen Mulder)
  • 16.00 – 16.15                     Dirk Jan Graaff
    Klachtenmeldingen bij meldpunten, trends, ondernomen actie; mogelijke werking van ziekte-mechanismen
  • 16.15                                    Ronde tafel gesprek met:
    Hanneke Kruize (RIVM),
    Henk Jans (milieuarts, voorzitter van NVMM - Ned. Ver. voor Medische Milieukunde),
    Hans Baaijens (directeur van NPHF -Nederlandse Public Health Federatie),
    Fred Woudenberg (hoofd cluster leefomgeving GGD Amsterdam)
  • 17.00                                    Sluiting
Lees hier het volledige verslag



Workshop “Ziek worden door klimaatverandering”

Datum : vrijdag 15 januari 2010
Tijd : 13.30 uur tot 16.30 uur

Locatie : Utrecht, Poort van Kleef, Mariaplaats 7
Voor wie : leden PGL, PGM, professionals en belangstellenden

• Heeft de klimaatverandering consequenties voor de gezondheid van de Nederlander?
• Wat is daarover bekend, en wat zou nader onderzocht moeten worden?
• Welke maatregelen dienen nu genomen te worden om tijdig in te spelen op negatieve effecten?
• Hoe kunnen we implementatie afdwingen van in Kopenhagen 2009 gemaakte afspraken?

Aan deze vragen wijdt de vereniging Partners voor een Gezond leefmilieu een studiemiddag, zowel bestemd voor hen die beroepsmatig met gezondheid te maken hebben als voor de geïnteresseerde burger die wil voorkomen dat hij patiënt wordt.

Extreme weersomstandigheden als gevolg van klimaatschommelingen hebben effect op ons lichaam en welzijn. De mensen ervaren meer last van de hitte, worden vaker blootgesteld aan allergenen, hebben grotere kans op huidkanker en staar. Mogelijk overlijden meer mensen vanwege de koudere winters. Ook de natuur verandert. De opkomst van de eikenprocessierups en de verspreiding van de ziekte van Lyme zijn voorbeelden van negatieve effecten waartegen tijdig maatregelen genomen kunnen worden.

13.30 uur Ontvangst

13.45 uur Opening, beschrijving problematiek en doel van de dag
Spreker Alex Swinkels, secretaris PGL

14.00 uur Gevallen van ziekten vanwege klimaatveranderingen
Spreker Alexander van Oudenhoven, medewerker Universiteit Wageningen.

14.30 uur Koffie- en theepauze

14.45 uur Wat is bekend vanuit onderzoek op dit terrein? Welke maatregelen zouden genomen kunnen worden?
Spreker: Leendert van Bree van het Planbureau voor de leefomgeving

15.15 uur Paneldiscussie met de sprekers om te komen tot beleidsaanbevelingen
Voorzitter: Annemarie van de Vusse, voorzitter PGL

16.30 uur Afsluiting en netwerken

 

Lees hier het volledige verslag.

 


 

Symposium ‘Maatschappelijke signalen over Gezondheid en Milieu’

Cultuurverandering nodig om milieu- en gezondheids-problemen te voorkomen

Bij alle bestuurslagen en in alle ruimtelijke beslissingen moeten gezondheidsknelpunten meegewogen worden. Daarbij moet het preventiedenken worden verbreed, naast leefstijl moet ook de leefomgeving een prominente plaats krijgen. Dit waren de belangrijkste aanbevelingen van het symposium Signalen uit de samenleving, dat het Platform Gezondheid en Milieu en de Vereniging Partners voor een Gezond Leefmilieu afgelopen donderdag 19 maart hielden In het symposium kwamen een breed scala van gezondheid- en milieuproblemen aan de orde die door maatschappelijke organisaties gesignaleerd waren. Burgers met milieugerelateerde gezondheidsproblemen konden hier ruimschoots van gedachten wisselen met deskundigen en beleidsmakers over oplossingen. Ook een panel van VWO leerlingen reageerde fris van de lever op de aangedragen informatie en discussiepunten.

Signalen uit de samenleving
Voorafgaand aan het symposium had het Platform Gezondheid en Milieu een brede inventarisatie gehouden onder milieuorganisaties, patiëntenorganisaties, vrouwenorganisaties en wetenschapswinkels over welke gezondheids- en milieuproblemen men signaleerde. De resultaten daarvan, aangevuld met bijdragen van deskundigen en gespecialiseerde organisaties, zijn eind februari gepubliceerd op de website van het Platform. Deelnemers aan het symposium kregen het rapport van tevoren toegestuurd. Onder de gesignaleerde problemen bevinden zich niet alleen nieuwe risico’s zoals nanotechnologie, maar ook nog niet erkende ziektebeelden zoals overgevoeligheid voor elektromagnetische velden, en problemen die samenhangen met voortschrijdend inzicht, zoals risico’s van genetisch gemodificeerd voedsel en vitamine K tekort in het ongeboren kind. Sommige gezondheidsproblemen hangen samen met toegenomen gebruik, bijvoorbeeld geurstoffen en vuurwerk; andere zijn helemaal niet nieuw maar worden genegeerd omdat de wet niet overtreden wordt. Vraagtekens worden geplaatst bij de kwaliteit van de emissiecijfers en de wetenschappelijke rapporten waarop de overheid haar beleid baseert. Pogingen om die aan te vechten stuiten vaak op een muur van onwil, gevestigde belangen en een doofpotcultuur. Een instelling voor onafhankelijke arbitrage of toezicht op de kwaliteit van overheidsrapporten ontbreekt.

Jeugdpanel
Leerlingen van de Democratische School in Soest roerden zich stevig in de discussie. Waarom zouden genetisch gemodificeerde planten wezenlijk verschillen van traditioneel veredelde gewassen? En leden de mensen met overgevoeligheidssyndromen niet aan ingebeelde ziekten? De praktijkgevallen van huisarts Liesbeth Adriaansens maakten wel indruk. Zij gebruikt in haar praktijk een field analyser. Met behulp van dat apparaat kan zij laten zien dat het gebruik van een headset al een hoop verschil kan maken. Ook zijn er verschillen tussen de verschillende merken toestellen. Suggestie van de jeugd: plaats op mobieltjes, net zoals op pakjes sigaretten, een waarschuwing. Na de pauze stalen de leerlingen de show door hun kennis van gezondheid en milieu te demonstreren in een door dagvoorzitter Hans Böhm geleide quiz. Zij bleken door de bank genomen allen behoorlijk goed op de hoogte en eindigden dan ook gelijk.

Anders kijken, anders meten
Goed meten is een probleem, dat werd geïllustreerd door de Vereniging Houd Zijpe Leefbaar. Naar aanleiding van vragen en klachten van bewoners in de Bollenstreek over pesticiden in de lucht deed TNO onderzoek. Maar in het eindrapport werden de resultaten van in het hele land gemeten waarden gemiddeld, zodat de zeer hoge waarden in de bloembollengebieden onder de tafel verdwenen. Geld om het gehalte bestrijdingsmiddelen in het lichaam van de bewoners te meten, kon niet gevonden worden. Uit de zaal komt een woord van hoop: waterschappen laten tegenwoordig urine van bewoners analyseren op zware metalen en medicijnresten in verband met de werking van de waterzuiveringsinstallaties. Misschien valt er langs die weg iets te bereiken?
Combinaties van blootstellingen aan meerdere milieufactoren blijken toch tot ziekte te kunnen leiden, hoewel per factor de normen niet overschreden worden. Maar soms werken de milieufactoren op hetzelfde orgaan in of veroorzaken ze hetzelfde ziektebeeld. Lawaai, licht, stank, elektromagnetische straling en zich zorgen maken kunnen leiden tot slaapstoornissen Slaaponderzoeker Peter Meerlo van de Rijksuniversiteit Groningen hield de klachtenregistratie van het Meldpunt Gezondheid en Milieu tegen het licht en verklaarde dat de meest gemelde gezondheidsproblemen die veroorzaakt worden door geluid, best zouden kunnen samenhangen met een verstoorde slaap. Verstoorde slaap wordt in verband gebracht met tal van gezondheidsproblemen: concentratiestoornissen, vermoeidheid, hart en vaatziekten, diabetes en depressie. Naar verhouding ontbreekt het aan experimentele gecontroleerde studies, waar oorzaak en gevolg goed kunnen worden onderscheiden. Maar er is meer en meer bewijs dat bijvoorbeeld depressie eerder een gevolg is van slaapstoornissen dan een oorzaak. Hij bepleitte het monitoren van slaapkwaliteit, eenvoudig en goedkoop, als indicator voor een gezonde leefomgeving.

Kwetsbaarste groepen
Kankerspecialist professor Larebeke uit Gent hield het publiek voor, dat 75% van de genetische schade, die op latere leeftijd tot kanker kan leiden, al vóór de geboorte plaatsvindt. Foetussen en zuigelingen zijn vele malen gevoeliger voor allerlei soorten van blootstellingen. Veelgebruikte stoffen zoals bisfenol A, een weekmaker in plastic, zouden verboden moeten worden, ook al omdat zij in zeer lage concentraties kankerbevorderend werken bij volwassenen. Kanker neemt in Europa nog steeds toe en zal zich naar verwachting stabiliseren op 50% kans gerekend over het hele leven.
Het weinige onafhankelijke onderzoek dat gedaan wordt naar genetisch gemodificeerde gewassen wijst ook op foetussen en kinderen als de gevoeligste groep: bij een aantal studies worden groei- en ontwikkelingsstoornissen gevonden in dierproeven.
Ook onder volwassenen bestaan extreem gevoelige groepen. De gezondheidsklachten, die geregistreerd worden door het Meldpunt Gezondheid en Milieu zijn in meerderheid afkomstig van mensen, die overgevoelig zijn voor milieufactoren als geurstoffen, laagfrequent geluid of elektromagnetische velden. Het gebruik van geurstoffen is enorm toegenomen, evenals het aantal toepassingen. Maandverband, drukwerk, plastic zakken, babyluiers, alles moet een geurtje hebben. Er is zelfs een speciale lijn toiletpapier voor peuters met chocolade of aardbeiengeur! Nieuw zijn de omgevingsgeuren: de lucht van versgebakken brood of versgemalen koffie voor bakkerijen, espressobars of voor toepassing in verpakkingsmateriaal. Toppunt van deze onzin is een geur van verschaald bier en asbakken voor gebruik in cafés met rookverbod. Uit de zaal wordt gemeld dat mensen, die gevoelig zijn voor elektromagnetische velden, vaak ook gevoeligheid ontwikkelen voor geur en geluid.

Aanbevelingen
Panel en zaal zetten zich na dit alles aan de taak om aanbevelingen te formuleren voor de overheid. Er waren nogal wat punten: gebrek aan goed, onafhankelijk onderzoek, uitholling van de rechtspositie van de burger en ontmanteling van het systeem van overheidstoezicht op de volksgezondheid door bezuinigingen en privatisering. Een inwoner van Breukelen, die wilde inspreken op het rapport luchtkwaliteit, werd door de gemeente verwezen naar de provincie, door de provincie naar de regio, maar heeft uiteindelijk niet kunnen inspreken. De nieuwe wet ruimtelijke ordening is op het punt burgerparticipatie en gezondheid ook niet bepaald duidelijk. De MER (Milieueffectrapportage) is aan veranderingen onderhevig. Wil het gezondheidsbelang verantwoord worden meegewogen, dan moet het in een vroeg stadium worden meegenomen, maar de MER nieuwe stijl beperkt zich tot een toets aan het eind van het traject. Senator Paul Peters (SP) geeft de overheid mee, dat nieuwe wetgeving ook moet worden geëvalueerd, iets wat vrijwel nooit gebeurt. De organisaties en groepen geeft hij mee om meer in de huid van de overheid te kruipen: hoe zou jij het probleem aanpakken, als het jouw verantwoordelijkheid was? Cobi de Blécourt, oud 1e Kamerlid van de VVD vult aan, dat de burgers met één stem moeten spreken, in plaats van elkaar te beconcurreren. Zij bepleit een betere afbakening van bevoegdheden en verantwoordelijkheden, zodat het voor de burger ook helder is wie hij kan aanspreken. De overheid zou meer op de inhoud moeten letten in plaats van de procedure centraal te stellen. Geert Verstegen (Brabantse Milieufederatie) vindt het niveau van de gemeente te laag om de problemen van milieu en gezondheid te voorkomen. Europarlementslid Alexander de Roo (Groen Links) ziet meer heil in het stellen van strengere normen, ook voor elektromagnetische velden, en deze strikt te handhaven. Verder wil hij een verbod op stoffen die het ongeboren kind schaden. Diederick Sprangers van de Stichting Genethica bepleit een openbaar debat tussen prominente politici en wetenschappers over de hier gesignaleerde risico’s met als inzet de vraag: Zijn maatregelen op grond van het voorzorgsbeginsel nodig?
Iedereen kan zich vinden in de aanbeveling dat gezondheidsknelpunten in een zo vroeg mogelijk stadium moeten worden meegenomen in alle bestuurslagen en in alle ruimtelijke beslissingen. Het preventiedenken moet worden verbreed, naast leefstijl moet ook de leefomgeving een prominente plaats krijgen.

 

Voor de presentaties druk op de betreffende link

1. Kijken we wel naar de juiste dingen?


10.00 Inleiding, enkele higlights uit de inventarisatie.
Maureen Butter, Platform Gezondheid en Milieu
10.15 Gezondheidsrisico’s van genetisch gemodificeerde gewassen.
Diederik Sprangers, Stichting Genethica
10.30 Gezondheidsrisico’s rond landbouwbedrijven.
Geert Verstegen, Brabantse Milieufederatie

10.45 Koffiepauze

11.15 Elektrogevoeligheid in de huisartsenpraktijk.
Liesbeth Adriaansens, huisarts
11.30 Toxicology of nanoparticles.
Dr. Andreas Elssaesser, Belfast University
11.45 Synthetische geurstoffen en gezondheid.
Karin Ree, Wetenschapswinkel FWN Groningen
12.00 Zaal en De Engelenbak, vragen en discussie

12.30 Lunch, prioriteren stellingen door de zaal
13.15 Quiz gezondheid en milieu, prijsuitreiking, Hans Böhm

 

2. Kijken we wel op de juiste wijze?

13.30 Inleiding. Maureen Butter, Platform Gezondheid en Milieu
13.40 Pesticiden in de lucht.
Cor Koning, Houdt Zijpe Leefbaar
13.55 Lage doses milieucontaminanten zijn een belangrijke oorzaak van kanker.
Prof. Dr. Nik van Larebeke, Universiteit van Gent
14.10 Gezondheidsrisico’s van slaapstoornissen.
Dr. Peter Meerlo, Rijksuniversiteit Groningen
14.25 Combinaties van blootstellingen.
Annemarie van de Vusse, Vusse Milieuadvies
14.40 Zaal en De Engelenbak, vragen en discussie

15.30 Theepauze, selecteren stelling vanuit de zaal

 

3. Paneldiscussie: Hebben we wel de juiste aanpak?

15.40 Paneldiscussie aan de hand van stellingen met o.m.

Alexander de Roo (kandidaat lijsttrekker  Groen Links Europese verkiezingen),
Nicole van Gemert (WECF, Women in Europe for a  Common Future),
Henk Jans (directeur Bureau Gezondheid, Milieu en Veiligheid,
voorzitter Nederlandse Vereniging voor Medische Milieukunde),
Prof. Paul Peters, 1e kamerlid SP,
Cobi de Blécourt-Maas, universitair docent milieu/ natuurwetenschappen.
Marga Jacobs, voorzitter van de vereniging Leefmilieu


Dit doen wij in twee ronden. In de eerste ronde bespreekt het panel de stellingen die zij zelf hebben uitgekozen, in de tweede ronde worden drie stellingen die door de zaal gekozen zijn besproken.


16.40 Sluiting en samenvatting van de resultaten van de dag, Jacques Reus (PGM)

Klik hier voor de uitgebreide foto raportage van die dag.

Klik hier voor het achtergrond document.

Klik hier voor het gehele verslag

Klik hier voor de stellingen

Klik hier voor de paneldiscussie


Signaleringstraject:

In het kader van de "Nationale Aanpak Gezondheid en Milieu" van het kabinet wil VROM alerter kunnen reageren op signalen van gezondheid en milieuproblemen. Daartoe is een signaleringstraject opgezet, waarin verschillende maatschappelijke sectoren (wetenschap, bedrijfsleven, maatschappelijk middenveld en burgers/ NGO's) in de gelegenheid worden gesteld gezondheid en milieuproblemen te agenderen. De Stichting Platform Gezondheid en Milieu coordineert de inbreng van de maatschappelijke non-profit organisaties. Het Platform hoopt de resultaten te benutten om de tanende politieke aandacht voor gezondheid- en milieuproblemen een nieuwe impuls te geven. Daartoe is ook de Vereniging Partners voor een Gezond Leefmilieu opgericht, een democratische vereniging, die zich richt op lobby en beleidsbeinvloeding. Ook zij willen de resultaten gebruiken om verbeteringen te bewerkstelligen. U kunt desgewenst lid worden van de vereniging, omdat we samen sterker staan.


Partners voor een Gezond Leefmilieu